1940-1960 Arası ABD Üniversitelerinde Yaşanan Çıplak Postür Fotoğrafı Skandalı

şayet 1940-1960 yılları arasında amerika’da bulunan yale, brown, harvard ve vassar gibi ünlü üniversitelerde (ivy league okulları) okumaya hak kazanmış olsaydınız sizin de çıplak bedenleriniz üniversite tarafından fotoğraflanmış olacaktı. evet ne alaka bu diyebilirsiniz ama bahsettiğim tarihlerde abd’deki bazı seçkin üniversitelerde neredeyse standart bir prosedür haline gelen bir uygulamadan bahsediyorum. tabi bu prosedürde başı yale üniversitesi çekiyor ve sonrasında patlak veren skandalın ana aktörü de zaten yale üniversitesi.

abartılı ve kulağa inandırıcı gelmese de bahsi geçen üniversiteler binlerce öğrencisini bilimsel bir araştırmanın parçası olarak çırılçıplak bir biçimde fotoğraflayarak arşivledi. sürece yakından bakacak olursak işlem aşağı yukarı şu şekilde gerçekleşiyordu. öncelikle fotoğraf çekimi öncesinde öğrencilerin sırtlarına anatomik referans noktalarını göstermek amacıyla küçük metal işaretleyiciler yerleştirildi. ardından ise öğrencilerin farklı açılardan çıplak fotoğrafları çekildi.

bu prosedürün arkasında tabii ki de estetik arşiv oluşturma gibi bir amaç yoktu. esasında tüm bu uygulamalar sözde bilimsel bir proje için gerekliydi. sözde diyorum çünkü tarihsel süreç içerisinde bu amacın gayri bilimsel olduğu kabul edildi. bahsedilen bu bilimsel araştırmanın arka planında bulunan beyin ise amerikalı öjenist psikolog william herbert sheldon'dur. beyaz olmayan ırkların zihinsel açıdan geri olduğuna inanan psikolog sheldon, insan vücudunun anatomik olarak ölçülmesiyle kişinin zekasının, mizaç özelliklerinin ve ahlaki değerlerinin öngörülebileceğin dair bir teori geliştirdi.

teorisinin uygulama safhasında ise öğrencilerin çıplak fotoğraflarından faydalandı. bahsi geçen üniversiteler de sheldon’un tezinin ispatlanması için veri sağlayıcı olarak bu uygulamayı yıllarca sürdürdüler. bu proje kapsamında 20.000 adetten fazla fotoğraf ve negatiften oluşan arşiv oluştuğu bilinmektedir.

sheldon’un teorilerinin nazizim ile ilişkilendirilmesi ve teorilerin bilimsel geçerliliğini yitirdiğinin ispatlanması sonucunda ise üniversiteler 1960’lı yılların sonundan itibaren bu uygulamaya son vermeye başladılar. ancak bu çıplak fotoğraf uygulamasında dünyaca ünlü isimlerin de bulunuyor olması konunun her zaman gündeme gelmesine sebep oldu. fotoğraf arşivlerinde george w. bush, hillary clinton, meryl streep, başkan roosevelt’in kızı ve rockefeller ailesinin kızları gibi ünlü isimlerin de çıplak fotoğraflarının yer aldığı sık sık dile getirilmiştir.

ama asıl skandalın kamuoyuna yansıması 1995 yılında olmuştur. 1995 yılının ocak ayında the new york times magazinede yayımlanan bir haberde yale dahil olmak üzere birçok seçkin üniversitenin 1940’lı yıllardan 1960’lı yılların sonuna kadar yeni gelen öğrencileri çırılçıplak halde fotoğrafladığı ortaya çıkartıldı. ayrıca bu fotoğrafların vücut şekillerinden zekâ ve karakter analizi yapmak gibi itibarını kaybetmiş bilimsel bir proje için çekildiği bilgisi de kamuoyunda büyük etki yarattı. artan kamuoyu baskısı ve yükselen medya ilgisi neticesinde smithsonian enstitüsü arşivindeki fotoğrafların tamamını 1995 yılında imha etmiştir.

görüldüğü gibi tarihte kafanızı çevirdiğiniz her yönde ilginçlikler, tuhaflıklar ve bilim adı altında türlü şarlatanlıklara rastlamak mümkündür.