geri vitese taktınız; arkanız bomboş olduğu halde park sensörü sanki tampona dayanmış bir duvar varmış gibi kesintisiz ötmeye başladı. yağmurlu havalarda görülen bu davranışın olağan nedeni suyun sensörü kısa devre yaptırması değildir. tampondaki küçük daire, çevresine ses gönderip yankısını dinleyen hassas bir ultrasonik cihazdır. yüzeyine yapışan bir damla su, üzerinden akan ince su tabakası veya tekerleklerin kaldırdığı yoğun sprey, gönderdiği ve geri aldığı sesin şeklini bozabilir. sistem de bu bozulmayı çok yakındaki bir engel sanabilir.

klasik park sensörlerinin büyük bölümü kamera gibi çevresini görmez. sensörün içindeki piezoelektrik eleman, önündeki ince yüzeyi saniyede yaklaşık 40 ila 60 bin kez titreştirerek insan kulağının duyamayacağı kısa ses darbeleri üretir. darbe tampondan dışarı yayılır, bir cisme çarpar ve sensöre geri döner.

kontrol ünitesi sesin gidip dönmesi için geçen süreyi ölçer. bu süre ses hızıyla çarpılıp ikiye bölündüğünde engelin yaklaşık uzaklığı bulunur. yankı ne kadar erken dönerse engel o kadar yakın kabul edilir; sesli uyarılar sıklaşır ve belirlenen sınırın altında sürekli tona dönüşür.

fakat sensör karşısındakinin otomobil, duvar veya çöp kutusu olduğunu bilmez. yalnızca belirli zamanda ve yeterli güçte geri dönen bir ses sinyali arar. bu yüzden sensör yüzeyindeki su da ölçümü birkaç farklı biçimde şaşırtabilir.

öncelikle sensörün görünen yuvarlak yüzeyi yalnızca koruyucu bir kapak değildir; ultrason üretirken titreşen mekanik sistemin parçasıdır. üzerine oturan damla veya su filmi bu yüzeye küçük de olsa ilave kütle ve sönüm ekler. sensörün titreşim biçimi, rezonansı ve ses darbesinden sonra ne kadar sürede sustuğu değişebilir. normalde hemen kesilmesi gereken titreşim uzarsa alıcı devre bunu yakın mesafeden gelen bir yankıdan ayırmakta zorlanabilir.

yoğun yağmurda sensörün üzerinden sürekli su akması da önünde sürekli değişen bir akustik katman oluşturur. tampondan sıçrayan damlalar, tekerleklerin kaldırdığı sprey ve yere çarpan yağmur ise sensörün çalıştığı frekans çevresinde ek yankılar ve gürültü meydana getirebilir. bosch’un bu alandaki patentlerinde, yağmur damlalarının yol yüzeyine çarpmasından kaynaklanan bozucu sinyallerin bastırılması için sensör hassasiyetinin hava koşullarına göre değiştirilmesi bile tarif ediliyor.

yağmurla birlikte değişen sıcaklık ve nem de sesin havadaki yayılmasını ve zayıflamasını etkiler. modern sistemler sıcaklığa göre düzeltme yapabilir; dolayısıyla birkaç damla nem tek başına hayalî bir duvar oluşturmaz. asıl sorun çoğunlukla sensörün doğrudan ıslanması, üzerinde su filmi oluşması veya yakınındaki yoğun spreyin yankı düzenini bozmasıdır.

her yağmurda bütün otomobillerin park sensörlerinin ötmemesi de bundan kaynaklanır. damlanın sensör üzerinde nereye oturduğu, büyüklüğü, rüzgâr, aracın hareketi, sensörün yerleşim açısı ve üreticinin kullandığı filtreleme yazılımı sonucu değiştirir. bazı sistemler kısa ve tutarsız yankıları siler; bazıları sensörün rezonansını ve çevredeki ultrasonik gürültüyü izleyerek yüzeyinin kapanmış olabileceğini anlar. daha basit veya hassas ayarlanmış sistemler ise tedbiri elden bırakmayıp uyarı vermeyi seçer.

üretici kılavuzlarının sensör üzerindeki su damlası, buz, kar ve çamurun sistemi geçici olarak yanıltabileceğini açıkça belirtmesinin nedeni budur. toyota ayrıca yoğun yağmurda sensörün üzerinden sürekli su akmasını ve yoldan sıçrayan suyu, sistemin düzgün çalışmayabileceği koşullar arasında sayıyor.

uyarı yağmurdan sonra başladıysa ilk yapılacak şey sensörleri bastırmadan, çizmeden ve üreticinin temizlik talimatlarına uygun biçimde temizleyip kurulamaktır. yağmur kesilip sensör yüzeyi temizlendikten sonra sistem normale dönüyorsa çoğunlukla ortada kalıcı bir arıza yoktur.

araç kuru ve temizken aynı sensör sürekli ötüyorsa mesele artık yağmur olmayabilir. sensörün yerinden oynaması, tampon onarımından sonra yanlış açıyla takılması, yüzeyinde boya veya cila birikmesi, çatlak, elektrik bağlantısı sorunu ya da sensörün içine nem girmesi kontrol edilmelidir. çeki demiri, çıkıntılı plaka çerçevesi veya sonradan eklenen tampon aksesuarları da sensörün sürekli gördüğü gerçek bir hedef haline gelebilir.

yağmurlu havadaki yanlış alarm, park sensörünün bütün uyarılarının görmezden gelinebileceği anlamına da gelmez. sistem gerçekten var olan engelle suyun oluşturduğu bozuk yankıyı her zaman ayıramadığı için sürücünün aynalarla, kamerayla ve doğrudan bakarak çevreyi kontrol etmesi gerekir.

yani boşluğa öten park sensörü yağmuru bir duvar olarak “görmüyor”. göremediği için zaten yanılıyor: üzerine oturan su, dinlediği yankının şeklini değiştiriyor; sistem de emin olamadığı yerde susmak yerine ötmeyi tercih ediyor.

kaynaklar:

bosch mobility – ultrasonic sensor

tdk – ultrasonic parking-assist sensors

texas ınstruments – ultrasonic sensing for automotive applications

toyota – ıntuitive parking assist kullanım kılavuzu

bosch – hava koşullarına göre ultrasonik sensör kontrolü patenti