Aynı Beden Ürün Bir Markada Olurken Diğerinde Neden Dar Gelebiliyor?
bir mağazada 38 beden pantolon üzerinize tam otururken yan dükkândaki 38’in düğmesi kapanmayabilir. bu sırada ne kilo aldınız ne de vücudunuz biçim değiştirdi. etiketteki 38, m veya l; kilogram ve santimetre gibi herkes için aynı değeri taşıyan bir ölçü değil, markanın kendi kalıp sistemi içinde verdiği bir sınıftır.
kıyafet ölçülerini tarif eden ıso ve astm standartları var. bunlar göğüs, bel, kalça, boy ve iç bacak uzunluğu gibi ölçülerin vücudun tam olarak neresinden alınacağını belirliyor; üreticilere beden tabloları hazırlayabilecekleri ortak bir zemin sunuyor. fakat bütün markaların aynı vücut ölçülerine aynı beden numarasını vermesini ve aynı kalıbı kullanmasını sağlamıyor.
bir marka önce kime kıyafet satacağını belirliyor. hedef kitlenin yaşına, yaşadığı bölgeye ve vücut yapısına ilişkin verilerden bir ölçü profili çıkarılıyor. ardından genellikle koleksiyonun temel bedenini temsil eden bir kalıp ve prova mankeni oluşturuluyor. diğer bedenler bu ana kalıbın belirli noktalarından büyütülüp küçültülmesiyle elde ediliyor. tekstil sektöründe buna serileme deniyor.
iki firma farklı müşteri gruplarını temel aldığında aynı numara daha başlangıçta başka vücutları tarif edebiliyor. biri 38 bedeni daha dar belli ve geniş kalçalı bir profil üzerine kurarken diğeri daha düz bir gövdeyi esas alabilir. göğüs çevresi aynı olan iki insanın omuz genişliği, bel-kalça oranı ve kol uzunluğu aynı olmadığı için tek bir sayı bütün vücudu kusursuz biçimde anlatamıyor.
üstelik vücut ölçüsüyle bitmiş kıyafetin ölçüsü aynı şey değil. insan oturabilsin, kolunu kaldırabilsin ve nefes alabilsin diye kalıba belirli miktarda rahatlık payı ekleniyor. bu pay slim fit bir gömlekte az, regular fit üründe daha fazla, oversize tasarımda ise görünüşün bir parçası olacak kadar geniş tutuluyor. astm’nin beden tabloları bile üreticinin kumaş türü, hareket payı, stil ve istenen oturuşu ayrıca hesaba katması gerektiğini belirtiyor.
kumaş da sonucu değiştiriyor. esnekliği yüksek bir kotla sert ve esnemeyen başka bir kumaştan üretilen iki pantolon, aynı vücut ölçüsüne göre tasarlansa bile aynı genişlikte kesilmeyebilir. örme tişört, dokuma gömlekten farklı davranır; elastan içeren kumaş vücudu sararken hareket alanı bırakabilir. yıkama, taşlama ve benzeri bitim işlemleri de ürünün son ölçüsüne etki eder. bu yüzden bazen aynı markanın farklı modellerinde, hatta aynı modelin farklı kumaş veya renklerinde bile kalıp hissi değişebilir.
bir de “vanity sizing”, yani beden enflasyonu var. bazı markalar daha büyük ölçülerdeki kıyafetlere daha küçük beden etiketi koyarak müşterinin kendisini daha iyi hissetmesini amaçlıyor. beş ayrı deneyden oluşan bir tüketici psikolojisi araştırması, alıştığından daha büyük bir beden giymek zorunda kalan katılımcıların kıyafeti daha olumsuz değerlendirdiğini ve görünüşleriyle ilgili özsaygılarının geçici olarak düştüğünü gösterdi. etikette küçük bir sayı görmenin satış açısından neden cazip olduğu buradan anlaşılıyor.
fakat markalar arasındaki her farkı bu pazarlama numarasıyla açıklamak doğru olmaz. hedef müşteri profili, kullanılan temel kalıp, rahatlık payı, tasarımın kesimi ve kumaşın davranışı tek başına da bedenleri farklılaştırabilir. vanity sizing bu dağınık sistemin nedenlerinden yalnızca biri.
internetten kıyafet alırken daha önce giydiğiniz beden numarasından çok, o markanın ürün için verdiği göğüs, bel ve kalça tablosuna bakmak bu yüzden daha güvenlidir. “vücut ölçüsü” ile “ürün ölçüsü” ayrımına da dikkat etmek gerekir: ilki sizin çevrenizi, ikincisi düz zemine serilmiş kıyafetin ölçülerini anlatabilir. en sağlam yöntem, üzerinize iyi oturan benzer bir kıyafeti ölçüp ürün tablosuyla karşılaştırmaktır.
aynı insan bir mağazada 38, yan dükkânda 42 çıkabilir; soyunma kabinleri arasında değişen vücudu değil, iki markanın kullandığı cetveldir.
kaynaklar:
https://www.iso.org/standard/61686.html
https://www.iso.org/standard/85590.html
https://store.astm.org/d5585-21.html