BYD, Manisa'ya Kurmayı Planladığı Büyük Otomobil Fabrikasını Neden Askıya Aldı?
byd'nin türkiye'ye yapacağı yatırımdan vazgeçmesi kararının türkiye gündemiyle uzaktan yakından ilgisi yok, asıl hikaye 4 mart'ta brüksel'de yazıldı.
hatırlayalım: temmuz 2024'te, ab'nin çin yapımı elektrikli araçlara ek vergi getirmesinden günler sonra duyurulmuştu bu yatırım. yani byd manisa'ya aşık olduğu için gelmiyordu; türkiye'nin ab ile gümrük birliği anlaşması sayesinde avrupa pazarına vergisiz girebilmek için geliyordu. plan basitti: "made in türkiye" damgasıyla ab vergilerini bypass et, üstüne macaristan'a göre ucuz işçilikle marjı koru. kağıt üzerinde dahiyane.
sonra brüksel uyandı. bu yıl 4 mart'ta yayınlanan industry accelerator act (iaa) tasarısı, kamu alımları ve destek programları için "made in eu" şartı getiriyor ve işin püf noktası şurada: ab, çinli markaların türkiye üzerinden dolaylı biçimde avrupa'ya girişini önlemek istiyor; bu yüzden türkiye'nin kapsam dışında bırakılması ihtimali hâlâ masada.
şimdi byd'nin yerine kendinizi koyun: 1 milyar dolar gömeceksiniz, fabrika 2027'de tam kapasiteye gelecek, ama o gün geldiğinde manisa'da ürettiğiniz aracın "avrupa menşeli" sayılıp sayılmayacağı brüksel'deki bir komisyonun keyfine kalmış. öte yandan szeged'deki 4,64 milyar euroluk macaristan fabrikanız ab içinde olduğu için otomatik olarak vergiden muaf. regülasyon riski sıfır. e niye manisa'da çivi çakasınız ki?
tabii bu sadece byd'nin değil, türkiye'nin sorunu. türkiye'nin 30 milyar dolarlık otomotiv ihracatı için de aynı risk geçerli. yani çinliye kapı kapanırken yanlışlıkla toyota'nın, ford'un, hyundai'nin, togg'un işleri de bayağı sıkıntıya girebilir. ab türkiye'ye sopa göstermek isterse elinde kocaman bir değnek var ve türkiye'nin brüksel'deki gücü çok sınırlı...