Dışarıda Gök Gürültüsü Varken Neden Evde Duş Almamalısınız?
saçınız şampuanlıyken dışarıdan gök gürültüsü gelirse duşu tamamlamak için beş dakika daha beklemek pek önemli görünmeyebilir. sonuçta evdesiniz, çatının altındasınız ve yıldırımın sizi görebileceği açık bir alanda değilsiniz.
fakat net karar şu: gök gürültüsü duyuluyorsa duş alınmamalıdır. bu, anneanne uyarısı veya şehir efsanesi değil; cdc ve abd ulusal meteoroloji servisi tarafından verilen resmî yıldırım güvenliği tavsiyesidir.
bir bina, dışarıdaki insana göre çok daha güvenli bir sığınaktır ama yıldırım düştüğü anda elektriğin yalnızca çatıda kalacağını garanti etmez. elektrik binaya doğrudan isabetle, dışarıdan gelen kablolar ve borular üzerinden ya da yakındaki bir düşüşün oluşturduğu toprak akımıyla girebilir. içeri girdikten sonra elektrik tesisatı, telefon hattı, anten kablosu, betonun içindeki demirler ve su tesisatı boyunca farklı yollar izleyebilir.
duş sırasında insan bu yollardan ikisiyle aynı anda temas eder: tesisat ve su.
özellikle metal borular elektriği iyi iletir. yıldırım binaya, yakındaki elektrik hattına veya tesisatın dışarıyla bağlantılı bir bölümüne düştüğünde akım borular boyunca ilerleyebilir. duş başlığı, batarya ve musluk gibi metal parçalar da bu iletim yolunun parçasıdır. musluktan akan su ise saf laboratuvar suyu değildir; içinde çözünmüş mineraller ve iyonlar bulunduğu için elektrik akımını taşıyabilir.
“bizim evin boruları plastik” düşüncesi riski sıfırlamıyor. cdc, plastik tesisatta tehlikenin metal borulara göre daha düşük olabileceğini kabul ediyor ancak yine de fırtına sırasında akan su ve tesisatla temas edilmemesini söylüyor. çünkü bir binanın tesisatı baştan sona plastik olmayabilir. vanalarda, sayaçta, kombide, bağlantı parçalarında ve armatürlerde metal bölümler bulunabilir; su da kesintisiz bir iletim yolu oluşturabilir.
bunun gerçekleşme ihtimali günlük elektrik çarpması riskleriyle karşılaştırıldığında düşüktür. düşük olması, duşu güvenli yapmıyor. cdc’nin verisine göre yıldırım kaynaklı yaralanmaların yaklaşık üçte biri kapalı alanlarda meydana geliyor. bunların tamamı banyoda yaşanmıyor; prize bağlı cihazlar, kablolu telefonlar, pencere ve kapılarla temas da ev içindeki yollar arasında.
ölçü olarak yağmura değil, gök gürültüsüne bakmak gerekiyor. uzakta açık gökyüzü görünmesi veya bulunduğunuz yere henüz yağmur düşmemesi güvenli olduğunuz anlamına gelmez. gök gürültüsünü duyabiliyorsanız o elektrik boşalması size tehlike oluşturabilecek kadar yakındır. yıldırım, yağışın bulunduğu bölgenin kilometrelerce dışına düşebilir.
duştayken gök gürlemeye başlarsa banyoda oyalanmadan suyu kapatıp çıkmak gerekir. fırtına devam ederken küvet kullanmak, bulaşık yıkamak, çamaşır makinesi çalıştırmak ve lavabo başında uzun süre durmak da aynı tesisat bağlantısı nedeniyle önerilmiyor. prize bağlı bilgisayar, oyun konsolu, saç kurutma makinesi ve kablolu telefon gibi cihazlardan da uzak durulmalı. şarjda olmayan cep telefonu kullanılabilir.
yağmurun hafiflemesi de tek başına bekleme süresini bitirmez. ulusal meteoroloji servisi, son gök gürültüsü duyulduktan sonra en az 30 dakika geçmesini öneriyor. bu sürede yeni bir gök gürültüsü duyulursa yarım saat yeniden başlatılıyor.
fırtınanın son sesi 20 dakika önce geldiyse duş için yalnızca 10 dakika daha beklemek yeterli. o sırada telefonu şarja takmadan kullanabilirsiniz; musluk, duş ve prize bağlı cihazlar yarım saatini doldurmayı beklemeli.
kaynaklar:
* https://www.cdc.gov/lightning/safety/index.html
* https://www.cdc.gov/lightning/faq/index.html
* https://www.weather.gov/safety/lightning-indoors
* https://www.weather.gov/safety/lightning-tips
