Doğada Yeşil Renkte Olan Memeli Neden Yok?

yaklaşık 6.400 memeli türünün hiçbiri evrimsel süreçte yeşil kürk geliştirmedi. tek bir örnek bile yok. bunun nedeni, memelilerin yalnızca iki temel pigment üretebilmesidir: eumelanin (siyah ve kahverengi tonları) ile feomelanin (kızıl ve turuncu tonları). bu iki pigmentin hiçbir kombinasyonu yeşil rengi oluşturamaz. yeşil görünen tek memeli ise tembel hayvandır; onun yeşil görünmesinin sebebi kürkünde yaşayan alglerdir, kendi tüyleri değil.

evrim bu kamuflaj sorununu bambaşka bir şekilde çözdü. geyik ve yaban domuzu gibi birçok av hayvanı dikromattır; yani uzun dalga boyunu algılayan koni hücrelerine sahip değildir. bu yüzden turuncu ile yeşil onlar için neredeyse aynı renk olarak görünür. bir kaplanın yeşil kürke ihtiyacı yoktur, çünkü avlarının gözünde turuncu kürkü zaten ormanla bütünleşir. bristol üniversitesi'nden john fennell ve ekibinin yaptığı bilgisayar simülasyonlarında da bu durum gösterildi: insan gözüne son derece dikkat çekici görünen kaplan, uzun dalga boyunu algılayan koni kaldırıldığında adeta görünmez hâle geliyor.

ancak fennell'in hâlâ cevabı tam olarak bilinmeyen bir sorusu var: eğer pusuda bekleyen bir yırtıcıyı fark etmek hayatta kalmanın en önemli unsurlarından biriyse, neden geyikler de milyonlarca yıl önce primatlar gibi üç renkli (trikromatik) görme geliştirmedi?

cevap, daha iyi gözler geliştirmekten çok daha ilginç.

hindistan'daki kanha ve mudumalai milli parklarında yaşayan benekli geyikler (chital), günlerini bilinçli olarak langur maymunlarının bulunduğu ağaçların altında geçirir. langurlar eski dünya maymunlarıdır ve insanlar gibi tam trikromatik görmeye sahiptir. ağaç tepelerinde oturdukları için orman zeminini yukarıdan görebilir ve tehlikeyi çok daha erken fark ederler.

1989 yılında kanha'da yapılan bir araştırma, langur sürülerinin 200 metre yakınındaki geyik sürülerinin %70'inin zamanla maymunlara 25 metreye kadar yaklaştığını ortaya koydu. dahası, benekli geyikler langurların verdiği alarm seslerine, langurların geyiklerin uyarılarına verdiğinden daha sık tepki gösteriyordu.

yani geyikler, kendi gözlerini geliştiremedi. bunun yerine, zaten daha iyi görebilen canlıların yanına yerleşerek onların görüş yeteneğinden faydalanmayı öğrendi.

kaplanın postu, o ormandaki neredeyse tüm memelilerin görme sistemine göre mükemmel biçimde kamufle olmuştur. fakat bu kamuflaj, tam renkli görebilen tek grup olan langurlara karşı işe yaramaz. geyikler de bu üstünlüğü kendi evrimleriyle değil, ödünç alarak kullanmayı başardı.

bu yöntem o kadar etkilidir ki insanlar da aynı stratejiyi uygular. hindistan'daki doğal yaşam rezervlerinde bir anda benekli geyiklerin alarm sesleri yükseldiğinde, çevredeki tüm safari rehberleri ciplerini durdurur ve ormanın içinde kaplanın çizgilerini aramaya başlar. çünkü çoğu zaman o alarmın sebebi gerçekten de pusuda bekleyen bir kaplandır.