Nato Kafa Nato Mermer Deyimi, Bildiğimiz NATO'dan mı Geliyor?
bazı kelimeler vardır, onları her gün kullanırız ama nereden geldiklerini hiç düşünmeyiz.
hazır nato türkiye'de buluşmuşken bu sözü anmamak ayıp olacaktır. "nato kafa nato mermer", bu söz bizde bir kişinin laf anlamazlığını, söz dinlemezliğini veya burnunun dikine giden bir taş kafayı betimlemek için kullanılmaktadır. günümüzde birçok kişi burada kullanılan kelimenin kuzey atlantik anlaşması örgütü yani nato ile ilgili olduğunu düşünür. ama gerçek daha ilginçtir.
dediğim gibi bu sözü duyduğumuzda aklımıza ilk gelen şey, ister istemez 1949'da sovyetler birliği'ne karşı kurulan askeri ittifak olur. fakat kelimenin kökeni osmanlı zamanında istanbul'un çok dilli yaşamına uzanır. rumcada söylenen "na to kefali, na to marmaro" ifadesi, "işte kafa, işte mermer." anlamına gelir. zaman içinde "na to" birleşerek "nato" olmuş; "kefali" yerini türkçedeki "kafa"ya, "marmaro" ise "mermer"e bırakmıştır. ve böylece böylece bugün kullandığımız yarısı rumca, yarısı türkçe olan bu ilginç deyim ortaya çıkmıştır.
peki bu söz nasıl doğdu?
bununla ilgili kesin olarak bilinen bir hikaye yok. ancak halk arasında anlatılan çeşitli rivayetler vardır. bir kaç örnek verecek olursak; yaklaşık yüz yıl önce istanbul'un bir mahallede. bir rum esnaf, çırağına defalarca aynı şeyi anlatır. çırak yine anlamaz ya da anlamak istemez. esnaf sinirlenip çocuğun başına şaplağı çakar ve "na to kefali, na to marmaro!" der. bunu duyan biz türkler ifadeyi benimser. yıllar içinde ağızdan ağıza dolaşırken bugün bildiğimiz "nato kafa, nato mermer" deyimi ortaya çıkar.
yine başka bir rivayete göre rum bir teyze olan madam teyze oğulları aleko ve koço için bu tekerlemeyi sık sık söylermiş. bu oğullar pazara sebze yetiştirir, çukurbostan ve langa surlarının diplerinde bağ bahçe işleriyle uğraşırlarmış. kadın da onlara dikkatli olmalarını, işlerini doğru yapmalarını öğütlerken bu ifadeyi tekrar edermiş.
hatta bazı araştırmacılar, bu ifadenin yalnızca istanbul rumlarına ait olmadığını, çok daha eski rum kültüründen gelen bir söz olabileceğini öne sürerler. fakat bununla ilgili kanıtlar nitelikte tarihi belge bulunmamaktadır.
bildiğimiz tek sağlam kanıt şudur diyebiliriz: bu deyim, sonuç olarak askeri nato'dan çok daha eskidir. bunun en önemli kanıtı da, deyimin 1935 ve 1937 tarihli türk gazetelerinde yer almasıdır. yani bildiğimiz nato kurulmadan yıllar önce de bu söz halk arasında kullanılmaktadır.
ve belki de konuştuğumuz şeyin en güzel yanı şu
biz konuşurken yalnızca kendi dilimizi değil, bizden önce yaşamış insanların seslerini de farkında olmadan yaz bunu güzel lafmış deyip geleceğe taşıyoruz.
Günlük Hayatta Sıkça Kullandığımız "Sezar'ın Hakkı Sezar'a" Deyimi Nereden Geliyor?
