Nepal'de Yaşanan Büyük Sel Felaketi Nasıl Meydana Geldi?
himalayalar'da da yaşanan sıradan bir sel değildi. fizik ve buzulbilim kuralları dakikalar içinde büyük yıkım yarattı. nepal'in rasuwa bölgesi ile tibet (çin) sınırında, 26 ağustos 2026'da yaşanan felaket klasik muson yağmurlarından kaynaklanmadı. yüksek irtifada bir buzul çöktü ve zincirleme bir felaket başladı.
ne oldu?
yaklaşık 5.200 metre irtifadaki bir buzuldan devasa bir buz-kaya kütlesi koptu. bu kütle vadi tabanına doğru 1 kilometrelik mesafeden düştü. sert düşüşün kinetik enerjisi buzu adeta toza çevirdi, çevredeki kaya ve toprağı da sürükledi.
ortaya çıkan dev moloz yığını, trishuli nehri sistemini besleyen lhende khola'yı tamamen tıkadı.dakikalar içinde doğal bir heyelan barajı oluştu. artan su basıncına dayanamayan set aniden patladı. milyonlarca ton çamur, kaya ve su aşağı vadilere savruldu.
sonuç?
belirgin yağış yokken trishuli nehri'nin su seviyesi sadece 30 dakikada 7-9 metre birden yükseldi. sınır kapısı, köprüler, hidroelektrik şantiyeleri ve timure-syabrubesi gibi yerleşimler metrelerce enkaz altında kaldı. onlarca ölü, yüzlerce kayıp…
tetikleyici neydi?
uzmanlar iki noktaya işaret ediyor:
- o saatlerde kaydedilen sarsıntı (mekanik tetik)
- iklim değişikliğiyle ısınan, içsel dengesi bozulan himalaya buzullarının giderek daha kırılgan hale gelmesi
bu olay, yüksek irtifa coğrafyalarında glof (buzul gölü patlaması) ve buzul çöküşlerinin tehlikesini gösteriyor: himalayalar ısınıyor. ve bu örnek onun sonuçlarından birisi gibi duruyor. umarım devamı gelmez...
