The Matrix'te Makinelerin İnsanları Pil Olarak Kullanması Neden Mantıksız?

The Matrix evreninde makineler, insanları devasa tarlalarda yetiştirerek birer enerji kaynağı olarak kullanıyor. Peki insan vücudundan elektrik üretmek gerçekten mümkün mü?
The Matrix'te Makinelerin İnsanları Pil Olarak Kullanması Neden Mantıksız?

morpheus şu sahnede neo'ya makinelerin insanlığa karşı kazandığı zaferin en çarpıcı simgelerinden birini anlatır. ve devamında bir pil göstererek insanlığın enerjiye dönüştürülen köleliğine bir atıf yapar.


animatrix ve matrix müdavimleri biliyoruz ki, bu evrende makineler, gökyüzünü kapkara bulutlarla örten insanlığa karşı büyük bir zafer kazanmıştır. fakat makineler insanlığı tamamen yok etmek yerine onu kendi varlığını sürdürmek için kullanmayı tercih etmiştir. insanlar, bedenlerinden yayılan ısı ve biyolojik enerji nedeniyle devasa tarlalarda yetiştirilen birer pil haline getirilmiştir. böylece insan, kendi yarattığı teknolojinin kölesine dönüşmüştür. üstelik bu kölelik, insanın farkında bile olmadığı bir dünyanın içerisinde devam etmektedir.

bu kadar açıklamadan sonra konumuza balıklama dalalım. ortalama bir insanın bir günde 2000 kilokalori enerji harcadığını var sayalım. işte bu harcanan 2000 kilokaloriyi elektrik cinsinden yazacak olursak ortalama yaklaşık 97 watt'lık bir güç olduğunu görürüz. ayrıca bir insan bedeni dinlenme- uyuma halinde hiçbir şey yapmazsa bu 97 watt'lık enerjinin hepsini ısı olarak üretebiliyormuş. bu bilgileri de cebimize koyduktan sonra devam edelim.

bence wachowski kardeşlerin ortaya koyduğu pil fikri, bilimkurgu açısından oldukça yaratıcıdır. hatta filmin özgürlük ve iktidar üzerine kurduğu anlatıyı da güçlendirmektedir. ancak bu fikri biraz daha yakından incelediğimizde, makinelerin insanları bir enerji kaynağı olarak seçmesine ilişkin bazı sorular ortaya çıkardığını da görmekteyiz.

ilk sorun bir insanın hayatta kalabilmesi için beslenmesi, solunum yapması ve metabolik faaliyetlerini sürdürmesi gerekir. evet burada bir sorun bulunmaktadır. çünkü insanoğlu bu savaş sırasında gökyüzünü karartmıştır ve diğer tüm canlılar olumsuz etkilenmiştir. burada besin zincirinde bir bozulma yaşanması kesindir.

yukarıdaki bilgiden biliyoruz ki ortalama bir yetişkinin günlük enerji ihtiyacı yaklaşık 2.000 kilokaloridir ve bunu her gün almak zorundadır. besin zincirinin bozulduğu bir ortamda makineler her insan için bu besini bir şekilde sağlaması gerekmektedir. morpheus bir yerde bu işlemin ölen diğer bireylerin bedenleriyle elde edildiğini söyler; bu durumu araştırdığımda bir insan bedeninin yaklaşık 100.000 kilokalori kimyasal enerji taşıdığını öğrendim. ölü bir insan vücudunu mükemmel ve her şeyini geri dönüştürdüğümüzü düşünsek bile bir başka insanı en fazla 50-60 gün beslemektedir.

belki farklı bir kıyaslama yaparak konuya açıklık getirecek olursak anlaşılması daha kolay olur. dünyadaki insanların sadece sığır eti yediğini düşünelim. dünyadaki tüm sığırlar mevcut insan popülasyonu sadece yaklaşık 30 ila 60 gün yani 1 ila 2 ay besleyebilirmiş. bundan dolayı morpheus ifade ettiği ölen insanlarla diğer insanları besleme olayı sürdürülebilir değildir.

hadi bir şekilde makinelerin insanları beslediğini düşünelim. rakamları yuvarlayarak devam edecek olursak; ortalama 100 wattlık bir ısı üretimini esas aldığımızda, bir insan günde yaklaşık 2,4 kilovatsaatlik ısı açığa çıkarır. ilk bakışta makineler için oldukça kullanışlı bir kaynak gibi görünebilir. ancak ısı enerjisi ile elektrik enerjisi aynı şey değildir. ısının elektriğe dönüştürülmesi için sıcaklık farkından yararlanılması gerekir ve bu dönüşüm sırasında ciddi kayıplar yaşanır.

onu da şöyle açıklayacak olursak; insan vücudunun sıcaklığını 37 derece, çevresinin ise 20 derece kabul edelim. termodinamiğin carnot yasasına göre bu iki sıcaklık arasındaki farktan elde edilebilecek teorik maksimum verim yaklaşık yüzde 5,5'tir. dolayısıyla insanın bir günde yaydığı 2,4 kilovatsaatlik ısının tamamını kullanmak mümkün olmadığı gibi, bu ısının tamamını elektriğe dönüştürmek de mümkün değildir. ideal koşullarda bile elde edilebilecek elektrik yaklaşık 0,13 kilovatsaat olacaktır.

hal böyle olunca bir insanı yaşatmak için yaklaşık 2,4 kilovatsaatlik besin enerjisi harcanırken bu insandan teorik olarak yalnızca 0,13 kilovatsaat elektrik elde edebilecektir. bu durumda insanın pil olması makineler için külliyen zarardır. ayrıca bu insanları beslemek ve optimal koşulları içinde bir enerji harcanacağını düşünürsek bu zarar daha da artacaktır.

yine morpheus konuşmasında makinelerin yeni bir füzyon biçimi keşfettiğini ve reaksiyonu başlatmak için küçük bir elektrik yüküne ihtiyaç duyduklarını anlatır. bu açıklama, makinelerin enerji sorununu çözmüş olabileceklerini bize düşündürür. ancak bu kez başka bir çelişki doğar. makineler füzyon enerjisi veya benzer enerji kaynaklarını kullanarak enerji üretebiliyorsa, neden insan bedeninden enerji elde etmeye ihtiyaç duydular?

belki de insanları birer pil olarak kullanmak, filmin anlatmak istediği kölelik metaforunu çok iyi açıkladığı için böyle düşünülmüş olabilir. yine internette bununla ilgili şöyle bir varsayım mevcuttur. wachowski kardeşlerin yazdığı orijinal senaryoda bu mantık hatası yoktu. ilk taslakta makineler insanları pil olarak değil, devasa bir biyolojik nöral ağ yani bir nevi süper işlemci olarak kullanıyordu. çünkü insan beyni, karmaşık veri işleme ve paralel hesaplama kapasitesiyle muazzam bir işlem gücüne sahiptir

ancak o dönem stüdyo yöneticileri, sinema izleyicisinin süper işlemci kavramını anlamakta zorlanacağını düşündüklerinden, olayın kolayca kavranabilecek olan insanları pil olarak kullanma metaforunu dayattıkları yönündedir.

yazının sonuna gelecek olursak. her şeyden öte, matrix’in enerji hesabı tutmaz. ama biz matrix hayranları için bunun hiçbir önemi yoktur. çünkü film bize termodinamik dersi vermez, bize aslında koskoca bir uyarıda bulunur. yani konfor karşılığında özgürlüğünden vazgeçip, gerçeği sorgulamayı bırakan bir toplum, kendi yarattığı kafesinin farkına varamaz. en nihayetinde bilim bize insanın makineler için kötü bir pil olduğunu söylese de... sinema ise bize, asıl meselenin insanın uyanık kalabilmesi olduğunu hatırlatır.

son...

kaynak:1,2,3