Artemis Görevinde Kullanılacak Prada Marka Uzay Giysilerinin İnsanı Afallatan Tasarımı
prada ve axiom haziran 2026’da, axemu uzay giysisinin en önemli parçası olan lcvg iç soğutma giysisini tanıttılar (artemis ıv görevinde kullanılmak üzere geliştirilen sıvı soğutmalı kıyafet).
nasa, 2022’de ay görevleri için yeni nesil uzay giysileri geliştirme sözleşmesini axiom space'e verdi. axiom 1 yıl sonra projeye prada’yı da dahil etti. ancak axiom'un yöneticileri, prada'yı estetik için değil, ileri malzeme mühendisliği ve üretim uzmanlığı için seçmişlerdi ( ayrıca uzay giysileri güvenliydi ama çok rahatsızdı. prada kişiye özel üretim kabiliyeti ile fark yaratacaktı). insan vücudu uzay yürüyüşü sırasında ciddi miktarda ısı üretir. dünya'da bu ısı terleme ve hava akımıyla atılır ancak uzay boşluğunda hava olmadığı için vücut kendi kendini soğutamaz. bu nedenle astronotun vücut sıcaklığını kontrol eden özel bir iç giysi gerekir.
lcvg'nin temel görevleri: astronotu aşırı ısınmaktan korumak, oksijen dolaşımını desteklemek, karbondioksitin uzaklaştırılmasına yardımcı olmak, uzun süreli ay yürüyüşlerinde konfor sağlamak olacak.
axemu (axiom extravehicular mobility unit), 60’lı yıllarda tasarlanan apollo dönemindeki uzay giysilerinin yerini alacak yeni nesil sistemdir ve ilk amacı ay'ın güney kutbu'nda çalışabilmektir. lcvg ise astronotun doğrudan tenine en yakın katmandır (bir çeşit yüksek teknoloji iç kıyafeti olarak düşünülebilir). giysinin içine yerleştirilmiş ince borular vardır. bu boruların içinden soğuk su dolaştırılır. kaslardan gelen ısıyı toplar, ısıyı yaşam destek sistemine taşır, sonrasında uzaya atılır. böylece astronotun vücut sıcaklığı dengelenir.
bu yeni tasarımda bir ana bir de yedek soğutma hattı yer almaktadır (eski kıyafette tek soğutma vardı). lcvg sadece soğutma yapmıyor. oksijeni astronotun yüzüne yönlendiriyor, solunan karbondioksiti topluyor, co² temizleme sistemine gönderiyor ve bu süreç sürekli tekrar ediyor. yani giysi aynı zamanda küçük bir yaşam destek ağının parçası.
prada bu kıyafette engineered knitting (mühendislik örgü teknolojisi) teknolojisini kullanmış. normal bir kumaş gibi görünse de aslında örgü yapısı bilgisayarla tasarlanıyor. böylece farklı bölgelerde: farklı esneklik, farklı dayanım ve farklı nefes alma özellikleri elde edilebiliyor. sporcuların kullandığı üst düzey performans giysilerinin çok gelişmiş bir versiyonu gibi düşünülebilir (kıyafette kullanılan tam malzeme isimleri açıklanmamış).
prada'nın katkılarından biri de balistik dış koruyucu katman ile mikrometeorit koruması sağlamak. ay çevresinde çok küçük fakat çok hızlı parçacıklar bulunur. bir pirinç tanesi büyüklüğündeki parçacık bile saniyede kilometrelerce hızla çarparsa ciddi hasar verebilir. bu nedenle giysinin dış yüzeyinde yüksek dayanımlı koruyucu katmanlar bulunuyor.
artemis görevleri ise ay'ın güney kutbu'na inmeyi planlıyor. burada sürekli gölgede kalan bölgelerin yanında sürekli güneş alan bölgeler de var. bunun sonucu olarak sıcaklık farkları çok yüksek. yaklaşık 220°c sıcaklık farklarından bahsediliyor. bu nedenle yeni giysi çok daha gelişmiş sıcaklık kontrolüne ihtiyaç duyuyor.
axiom’un binlerce insanın uzaya gitmesi ve ticari uzay istasyonları kurmak gibi hedefleri var ve bu yüzden uygun maliyetli ve konforlu uzay giysileri üretmeyi önemsiyorlar.
darısı başımıza!