Hayata Atılmaya Hazırlanan Gençlere Faydalı Olabilecek Yerinde Tavsiyeler
her tecrübeyi bizzat yaşayarak edinmek zorunda değiliz. çünkü insan ömrü, her hatayı bizzat yapıp sonucunu görmeye yetecek kadar uzun değil.
öncelikle kendinize yatırım yapın. bunun için illa pahalı kurslara, diplomalara veya kişisel gelişim gurularına ihtiyacınız yok. zamanınızı nasıl kullandığınız çok daha önemli. günde yarım saat okuyarak, bir dil öğrenerek, bir şeyler üreterek veya gerçekten işinize yarayacak bir beceri geliştirerek yıllar içinde kendinizi bambaşka bir noktaya taşıyabilirsiniz.
yabancı dil öğrenin. özellikle ingilizce. mükemmel konuşmayı beklemeyin, önce konuşmaya başlayın. hata yapmaktan korkmayın. bir dilin en sık kullanılan birkaç yüz cümlesini öğrenip günlük hayatta kullanmaya başlamak bile sıfır bilmekten çok daha değerlidir.
aynı anda yirmi şeye saldırmayın. bunu özellikle gençken anlamak zor oluyor. insanın önünde sonsuz seçenek varmış gibi geliyor ve hepsini denemek istiyor. ben de yıllarca bunu yaptım. onlarca proje, girişim, yatırım... bazılarını sattım, bazılarını batırdım, bazılarından ciddi zarar ettim. bugün geriye dönüp baktığımda keşke bazı işlere daha uzun süre sabretseydim diyorum. bir şeyle yıllarca uğraşmanın, onun inceliklerini öğrenmenin ve zaman içinde biriken deneyimin yerini hiçbir hızlı başlangıç tutmuyor.
para konusunda da erken yaşta disiplin kazanın. kazandığınızdan biraz daha az harcayın, mutlaka birikim yapın ve finans yönetimini öğrenin. "ayağını yorganına göre uzat" iyi bir başlangıç ama finans yönetimi bundan çok daha fazlası. borcun ne zaman araç, ne zaman yük olduğunu riskin ne olduğunu paranızı nasıl dağıtacağınızı öğrenin.
pasif gelir kavramını da araştırın. fakat internette uyurken para kazan diye satılan her şeyin pasif gelir olmadığını bilin. sürekli sizin çalışmanızı gerektiren bir iş, siz uyurken para kazandırıyor olsa bile pasif hale gelmiş sayılmaz. internetten para kazanmak başka şey, sistem kurup gelir üretmek başka şey.
trendleri takip edin ama trene son vagondan binmeyin. bir şey herkesin dilindeyse muhtemelen o şeyin en risksiz zamanı geride kalmıştır. fırsatları kaçırmaktan korkarken paranızı kaybetmemeye de dikkat edin.
çevrenizi çok dikkatli seçin. sizi sürekli aşağı çeken, hiçbir çözüm üretmeden yakınan, sözünün arkasında durmayan, iletişim kurmayan, disiplinli olmayan insanlarla yakın ilişki kurmak zorunda değilsiniz. herkesle normal bir ilişkiniz olabilir ama herkes dostunuz olmak zorunda değil. mümkünse az sayıda ama gerçekten güvendiğiniz insanınız olsun. düşman da biriktirmeyin. bazı mücadeleler gerçekten mücadele etmeye değmez.
zamanınızı koruyun. sosyal medya, sürekli bildirim kontrol etmek, anlamsız videolar arasında gezinmek, istatistik yenilemek, başkalarının hayatını izlemek... bunların hepsi size çok kısa süreli hazlar verip hayatınızdan saatler götürebilir. bir gününüzü gerçekten planlayıp ne kadar zamanınızı hiçbir işe yaramayan şeylere harcadığınızı görünce muhtemelen şaşıracaksınız.
okuyun. farklı alanlardan okuyun. yalnızca kendi mesleğinizle ilgili şeyler okumayın. ekonomi, tarih, psikoloji, teknoloji, felsefe, matematik, işletme... birkaç farklı alanda bilgi sahibi olmak düşünme biçiminizi değiştiriyor.
burada önemli bir ayrım var: multidisipliner olmak başka, aynı anda on tane iş yapmaya çalışmak başka. multitasking çoğu zaman verimsizliktir. önce bir işi yapın, sonra diğerine geçin. ama zihninizi tek bir alana hapsetmeyin.
eleştiriye açık olun. hatta mümkünse eleştirilebilir olun. size "harikasın, devam et" diyen insanların yanında, "burada yanlış yapıyorsun" diyebilen birkaç insanınız olsun. özellikle eleştirinin yanında çözüm önerisi de varsa kıymetini bilin.
ve değişmekten korkmayın. dün savunduğunuz bir fikrin bugün yanlış olduğunu düşünüyorsanız fikrinizi değiştirebilirsiniz. bu kaypaklık değil. bazen değişmemek, yanlışınızın arkasında inatla durmaktır.
hayatta başınıza gelen her şeyin sizin suçunuz olduğunu söylemiyorum. herkes aynı şartlarda başlamıyor, herkesin karşısına aynı fırsatlar çıkmıyor. ben de çok zor dönemlerden geçtim. ama bir noktadan sonra insanın elinde kalan en önemli şey kendi davranışları oluyor. şartları değiştiremiyorsanız bile kendinizi değiştirmeye başlayabilirsiniz.
babamın hayatım boyunca kulağımda kalan bir sözü vardı:
azmin elinden hiçbir şey kurtulmaz.
dedem de başka bir cümleyi tekrar ederdi:
çalışana ekmek var.
aslında ikisi de aynı yere çıkıyor. kısa yoldan zengin olmanın, hiçbir emek vermeden başarılı olmanın, hayatı tek hamlede çözmenin sihirli formülü yok.
kendinizi geliştirin, para yönetimini öğrenin, sağlığınıza dikkat edin, iyi insanlarla birlikte olun, kötü alışkanlıklarınızı azaltın, bir şey üretin ve yaptığınız şeye yeterince uzun süre devam edin.
ve en önemlisi, bütün bunları sadece başarılı olmak için yapmayın.
mutlu olmayı da öğrenin.
çünkü hayatın sonunda cv'nizde kaç satır olduğu değil, nasıl bir hayat yaşadığınız kalıyor.