mevlana denince akla ilk gelen, onu bir satır okumamış olanın bile ezbere bildiği gel gel ne olursan ol yine gel sözü, aslına bakarsanız mevlana'nın değil.

ne mesnevî'de geçer ne de divanı kebir'in sağlam nüshalarında. fars edebiyatında bu rubai genelde mevlana'dan iki asır önce horasan'da yaşamış ebu said ebulhayr'ın hanesine yazılır, baba efdal kâşânî'ye mal edildiği de olur. hatta ebu said'in soyundan gelen muhammed bin münevver, esrârüt tevhîd'de şeyhin meclislerde okuduğu rubailerin çoğunun daha önceki sufilerden kaldığını anlatır. yani ortada horasan tekkelerinde dilden dile dolaşmış, ilk söyleyeni unutulmuş bir dörtlük var. sözün mevlana'ya ait olmadığını ortaya koyanlar da ona uzak duran tipler değil, bizzat mevlevîler ve yıllarını onun eserlerine vermiş akademisyenler.

bâz â bâz â her ançe hestî bâz â
ger kâfir u gebr u bütperestî bâz â
in dergehi mâ dergehi nevmîdî nîst
sad bâr eger tövbe şikestî bâz â

farsçasında söz bâz â diye başlıyor, bu da düz bir gelden öte, tövbe edip geri dön demek. üçüncü dizedeki bizim dergâhımız ümitsizlik dergâhı değildir sözü zümer suresindeki rahmetten ümidinizi kesmeyin ayetini hatırlatırken, son dizedeki yüz kere tövbeni bozmuş olsan da kısmı çağrının ne olduğunu açıkça söylüyor. yani burada kim olursan ol gel, nasılsan öyle kal denmiyor, ne hâlde olursan ol dön gel ama bu kapıdan girdikten sonra eskisi gibi kalamazsın deniyor.

ne olursan ol kısmını alıp gerisini çöpe atınca tövbe kapısı bir anda herkesin ayağını silip geçtiği bir paspasa dönüşüveriyor.

son yirmi yılda romanlarla ve sosyal medyayla kabaran mevlana furyası da bu kırpılmış cümlenin üstüne kuruldu. otel lobilerinde, magnetlerde, kişisel gelişim seminerlerinde hep aynı satır dönüp duruyor. sonunda da mesnevî'yi kamışlıktan koparılmış bir neyin ayrılık iniltisiyle açan, nefsi terbiye etmekten, fenâdan, yanıp kül olmaktan bahseden o sarsıcı adam gidiyor, yerine kimseyi rahatsız etmeyen, her hediyelik eşyaya yakışan sevimli bir dede geliyor.

en tuhafı da şu, mevlana kendi rubailerinden birinde yaşadıkça kuran'ın kölesi, peygamberin yolunun toprağı olduğunu anlatıp benden bunun dışında bir şey nakledenden de o sözden de bîzarım diye ekliyor, yani ağzına laf koyanlara cevabını yedi buçuk asır önceden vermiş.