Pi Sayısını Beğenmeyip Kanunla Değiştirmeye Çalışan ABD Eyaleti: Indiana

1897 yılında indiana temsilciler meclisi’ne, pi sayısını dolaylı olarak 3,2’ye çeviren bir yasa tasarısı getirildi. daha da güzeli, tasarı tek bir karşı oy bile çıkmadan kabul edildi.

her şey ındiana’da yaşayan e. j. goodwin adlı bir doktorun, binlerce yıldır matematikçileri uğraştıran “çemberin kareleştirilmesi” problemini çözdüğüne inanmasıyla başladı. goodwin matematikçi değildi ama bulduğu yöntemin kesinlikle doğru olduğundan emindi.

hesaplarında küçük bir yuvarlama hatası falan yoktu. goodwin’in formülleri kullanıldığında değeri yaklaşık 3,14159 olan pi sayısı 3,2 çıkıyordu.

tasarıda doğrudan “pi bundan sonra 3,2 olacak” diye bir ifade geçmiyordu. metin, goodwin’in çember hesabını “yeni bir matematiksel gerçek” olarak tanıtıyordu. ancak tarif ettiği yöntem kabul edildiğinde pi sayısı da mecburen değişmiş oluyordu.

goodwin buluşunun telif hakkını elinde tuttuğunu düşünüyordu. ındiana eyaleti yöntemi yasayla kabul ederse okullar ve devlet kurumları hesabı ücretsiz kullanabilecekti. başka yerlerde kullanılması durumunda ise kendisine telif ödenecekti.

yani adam matematiğin temel sabitlerinden birini yanlış hesaplamakla kalmamış, bir de lisans modeli kurmuştu.

tasarı o kadar karmaşık ve anlaşılmaz yazılmıştı ki önce kanallar komitesi’nden, ardından eğitim komitesi’nden geçti. temsilciler meclisi’nde yapılan oylamada da kimse karşı çıkmadı. milletvekillerinin çoğunun önlerine gelen matematik formüllerinin ne anlama geldiğini çözemediği düşünülüyor.

ındiana’nın yardımına tamamen tesadüfen orada bulunan purdue üniversitesi profesörü clarence a. waldo yetişti. waldo, üniversite ve ındiana bilimler akademisiyle ilgili işler için eyalet meclisine gelmişti. tasarı kendisine gösterilince hesapların yanlış olduğunu senatörlere anlattı.

tasarı senato’da yeniden ele alındığında hava değişti. senatörler bir süre metinle dalga geçtikten sonra görüşülmesini süresiz olarak erteledi. böylece tasarı hiçbir zaman kanunlaşmadı.

pi sayısı 3,14159 diye devam etti; ındiana da eyalet sınırından girince çemberlerin biçim değiştirdiği tek yer olmaktan son anda kurtuldu.

kaynaklar:

ındiana eyalet arşivi:
https://www.in.gov/…m-the-vault-blog/vault-pi-bill/

purdue üniversitesi:
https://www.purdue.edu/…alf-baked-bill-in-1897.html

mathematical association of america:
https://maa.org/math-values/eskimo-pi/

ındiana historical bureau:
https://www.in.gov/…ory-and-trivia/indiana-almanac/