Yazar Kasa Fişleri Mürekkepsiz Nasıl Basılıyor?
marketten aldığınız fişi güneş altında bırakınca yazılar solar, sıcak arabanın torpidosunda unutunca bütün kâğıt kararabilir. çünkü yazar kasanın içinde sandığımız anlamda mürekkep, toner veya boya kartuşu yoktur. fişin üzerindeki siyah yazı kâğıda sonradan sürülmez; kâğıdın kaplamasında renksiz halde bekler ve yazıcının verdiği ısıyla ortaya çıkar.
bu yüzden kullanılan malzemeye “termal kâğıt” denir. yüzeyinde renksiz bir boya, bu boyayı görünür hale getiren geliştirici madde ve reaksiyonun uygun sıcaklıkta gerçekleşmesine yardım eden farklı bileşenlerden oluşan ince bir kaplama bulunur.
termal yazıcının kafasında yan yana dizilmiş yüzlerce küçük ısıtma noktası vardır. fiş içinden geçerken yalnızca harf veya rakam oluşturulacak noktalar milisaniyeler boyunca ısıtılır. o bölgelerdeki kimyasallar eriyip birbirleriyle temas eder ve renksiz boya koyu hale gelir. kâğıdın geri kalanı ısıtılmadığı için beyaz kalır.
yazıcıdan gelen o kısa “cırt” sesinin ardından fişin saniyesinde çıkabilmesinin nedeni budur. mürekkebin püskürtülmesi, kâğıda aktarılması veya kuruması gerekmez. hareketli parça sayısı az olduğu için termal yazıcılar hızlı, sessiz ve bakım masrafı düşük cihazlardır.
fişi tırnağınızla hızlıca çizdiğinizde siyah bir iz oluşması da aynı sistemin küçük bir gösterisidir. sürtünme belirli bir noktada yeterli ısı oluşturursa kâğıdın kaplaması tepki verir. fişi çakmağa, ütüye veya saç düzleştiricisine yaklaştırdığınızda tamamının kapkara olabilmesi de yazıcının yaptığı işlemin kontrolsüz biçimde bütün yüzeye uygulanmasıdır.
bu kolaylığın bedeli ise dayanıklılıktır
termal kâğıtta oluşan görüntü kalıcı bir mürekkep tabakası değildir. güneş ışığı, yüksek sıcaklık, nem, sürtünme, alkol, bazı kozmetik ürünleri ve plastik dosyalardaki kimyasallar kaplamayı bozabilir. yazılar giderek solabileceği gibi beyaz bölgeler de koyulaşarak fişi okunmaz hale getirebilir.
bu nedenle aylar sonra lazım olabilecek garanti, iade veya masraf fişlerini arabanın torpidosunda ya da güneş alan bir çekmecede tutmak pek iyi fikir değildir. amerika ulusal arşivi, bazı termal belgelerde bozulmanın altı ay kadar kısa sürede başlayabileceğini belirtiyor. önemli bir fişin fotoğrafını çekmek veya normal kâğıda fotokopisini almak, yıllar sonra elinizde boş bir rulo parçasıyla kalmaktan daha güvenli.
her termal kâğıdın kimyasal yapısı ve dayanıklılığı aynı değil; geliştirici kullanmadan fiziksel değişimle görüntü oluşturan daha yeni teknolojiler de bulunuyor. fakat marketlerde, pos cihazlarında ve otopark makinelerinde karşılaştığımız klasik fişlerin büyük bölümü hâlâ ısıyla renk değiştiren kaplama mantığıyla çalışıyor.
kasiyerin elimize verdiği şey mürekkeple basılmış sıradan bir kâğıt değil; üzerindeki kimya birkaç milisaniyeliğine seçili noktalarda ısıtılmış bir belge. yazılar bu kadar hızlı ortaya çıkabiliyorsa, yanlış koşullarda aynı hızla olmasa bile ortadan kaybolmaları da sistemin kusuru değil, çalışma biçiminin devamı.
kaynaklar:
https://nepis.epa.gov/…purl.cgi?dockey=p1011dmh.txt
