Türkiye'de 4 Milyon Genç Neden Çalışmak Yerine Evde Oturmayı Tercih Ediyor?

Son istatistiklere göre ülkemizde 4 milyondan fazla 'ev genci' var. Neden?
Türkiye'de 4 Milyon Genç Neden Çalışmak Yerine Evde Oturmayı Tercih Ediyor?

4 milyon ev genci... bizde yeni yeni hissedilen, bir çok ülkede uzun zamandır olan, çin'de ise pik noktasına ulaşmış, yeni neslin aşağı yukarı aynı motivasyonla başlattığı bir tepkidir aslında. japonlar otuz senedir odasından çıkmayan gençlerine hikikomori diyor. korelilerde sevgiliden, evlilikten, çocuktan vazgeçen bir sampo nesli var, sonra vazgeçilen şeyler çoğalınca saymayı bırakıp n-po demeye başladılar. amerikalı işe gidiyor ama maaşının karşılığı kadar, bir gram fazlasını yapmıyor, ona da quiet quitting diyorlar. isim değişiyor ama hepsinde hikaye aynı. bu çocuklar hesap yapıyor ve evdeki hesap çarşıya uymuyor.

bizde henüz felsefi bir temele oturmadı. çin ekonomisi büyürken devletin halka pompaladığı 996, yani sabah 9, akşam 9, haftada 6 gün çalışma düzeni mantıklı gözüküyordu. jack ma gibi tipler çıkıp bunun bir nimet olduğunu, gençlerin şükretmesi gerektiğini söylüyordu. sistem bu gençlere köpek gibi çalışırsan şangay'da ev alırsın, statü atlarsın diyordu ki bu cidden bir süre işledi ama emlak krizi baş gösterince sistem patladı. genç işsizliği yüzde yirmiyi geçince devlet rakamı açıklamayı bile bıraktı. ne kadar çalışırlarsa çalışsınlar bırakın ev almayı, emeklerinin karşılığını dahi alamayacaklarını anladılar ve çalışmayı bıraktılar.

bu akıma tang ping deniliyor, yani yan gelip yatmak. 2021'de fabrikadaki işini bırakıp ayda üç kuruşla yaşamaya başlayan bir adamın yatmak adalettir diye yazdığı bir postla patladı bu olay. devlet yazıyı sildirdi ama iş işten geçmişti. gençler artık tüketim toplumunu bilinçli olarak reddediyor. tüketimlerini minimuma indiriyor, evlilik, ev, araba hayallerini askıya alıyorlar.

ya tamamen ebeveynlerine yaslanıyorlar ya da sadece hayatta kalacak kadar günübirlik işlerde çalışıp kalan zamanlarında bayağı ot gibi yatıyorlar. hatta işi mesleğe çevirenler var. anası babası evde otursun, yemeği yapsın, bize baksın diye çocuğuna maaş bağlıyor, adını da tam zamanlı evlat koymuşlar.

sonra bunu bir adım ileri taşıyıp bai lan'a çevirdiler. türkçesi aşağı yukarı koy götüne rahvan gitsin. yani artık yatmakla da yetinmiyor, batıyorsa batsın amına koyim diyorlar. bunu bilinçli bir tepki olarak yapanlar çok. bizim gençlerle çinli gençler arasındaki fark da bu. çinliler işi sistematik bir protesto haline getirdiler. devlet bu çocukları evden toplayıp zorla işe koşmadıkça da devam edecekler.

bizimkiler henüz bu seviyede değil. üstelik bizde sayı 4 milyonu geçmesine geçti ama bunun büyük bir kısmı hep vardı. nasıl mı? çünkü bu istatistiğe ailesi tarafından evde oturtulan genç kızlar da dahil. 2024 yılı 2. çeyrek verilerine göre 15-24 yaş grubundaki 2.5 milyonu aşkın ev gencinin 1.7 milyonunu kadınlar oluşturuyormuş. yani bizdeki rakamın içinde sadece ekonomik çöküş yok. kızını evde tutmaya meyilli muhafazakar aile de var, işyerinde taciz ve ayrımcılık korkusu da var, kreş ve bakıcı parası yüksek diye kardeşine, abisinin ablasının çocuğuna bakıcılık eden genç kız da var.


bu demek değil ki durumumuz parlak. maalesef değil. bugün üniversite mezunu bir gence piyasanın reva gördüğü para asgari ücret veya bir tık üstü. çocuk da haliyle hesabını yapıyor. yola yemeğe gidecek masraf, otobüs metrobüs çekeceği saatlerce yol, karşılığında aldığı para kuş kadar. hafta sonu arkadaşlarıyla dışarı çıksa elinde bir şey kalmayacak. telefonunu yenileyeyim dese ailesinin desteği olmadan yine alamayacak. bu şartlarda evden hiç çıkmayıp sinirlerini yıpratmasa daha karlı.

dalyarağın tekinin ağız kokusunu çekeceğime evde salçalı makarna yer, pc başında pineklerim diyorlar ki çok da haklılar. bakmayın şurada akıl veren dalyaraklara. utanmadan hiç kazanmamaktan iyidir yazanlar, biz sizin yaşınızdayken muhabbeti yapanlar var. ben onların amlarına koyayım, size bir şey olmasın. o dönemi biz de yaşadık. piyasa hiç de böyle değildi. iş vardı, dolar neredeyse 1 liraydı. part time iş + bursla krallar gibi takılıyorduk.

bırak tavuk dönere 300-500 lira vermeyi, 30 euroya uçak bileti bulup avrupa'ya gidiyorduk. ülkenin imajı bu kadar sikilmediği için öğrenci halimize, kuru götümüze bile vize veriyordu avrupa ülkeleri. osuruktan bi fuar davetiyesi, olmadı yalandan otel rezervasyonu bile kabul görüyordu. benim yeni mezun halime 1000 dolar maaş veriyorlardı. bugün asgarinin az üstü bir para bu ama enflasyon ne kadar düşük, vergiler ne kadar azmış ki o zamanlar bu paraya son model laptop + telefon alıp üstüne cebime para kalıyordu. bakın taksit maksit yok. bam diye alabiliyordum tekte.

yani istanbul'da büyümüş, ev kirası vermeyen, sıradan yeni mezun bir gencin durumu öyle rahattı ki işverenler bizden çekinirdi. çünkü bize iş çoktu ama onlar bizim gibisini her zaman bulamayabilirdi. her şey güllük gülistanlık değildi tabi ama işsiz kalma korkusu yaşamıyorduk. part time iş bile bir çok masrafı karşılıyordu. asgari ücretle adam çalıştırmak o zamanlar ayıp gibi bir şeydi. lan o kadar da verilmez, ayıptır diyerek üstüne üçte biri kadar eklenirdi.

yalnız, burada sadece gençlere hak verip geçersem de o akıl veren dalyaraklardan farkım kalmaz. evet, evde oturan gençlere tembel diyenler yanılıyor. bu çocuklar tembel değil, hesap biliyor. masraf maaştan büyükse o işe gitmek çalışmak sayılmaz, bi nevi patrona bağış sayılır ama şunu da bilin, bu hesabın ikinci yarısı var ve onu kimse yapmıyor. iktisatçıların fırsat maliyeti dediği şey. evde oturmanın bugün cebinizden çıkan bir parası yok ama ileride kazanamayacağınız bir parası var demek.


yirmi dördünde evde yatmanın maliyeti sıfır gibi gözükür de otuz dördünde aynı odada, aynı bilgisayarın başında, cv'de on senelik boşlukla uyanmanın maliyeti çok ağır olur. çinli genç yatıyor çünkü arkasında tek çocuk politikasından kalma dört büyükanne büyükbaba, iki ebeveyn ve bunların biriktirdiği para var. sizin arkanızda emekli maaşıyla ay sonunu getiremeyen bir baba olabilir. o adam gidince yattığınız yatak da gidebilir.

o yüzden yatacaksanız da bari boş yatmayın. sistem size kazık atıyorsa sistemin dışından ekmek çıkarmanın yolunu arayın. bugün evden çıkmadan dışarıya iş yapıp dolarla, euroyla para kazanmak mümkün ve bizim zamanımızda böyle bir imkan yoktu. bunun için de iki şey lazım. birincisi adam gibi bir yabancı dil, ikincisi satılabilir tek bir beceri. ikisi de youtube'da bedava. günde on altı saat pc başındaysanız bunun üçünü oyuna değil buna ayırın, iki sene sonra o asgari ücret teklif eden dalyarağın yüzüne gülersiniz. evde oturmak protesto ise protestonun da bir çıkış planı olur.

ailelere de bir çift lafım var. çocuğun başının etini yiyeceğinize bir sorun, bu çocuk neden çıkmıyor diye. kızınızı evde tutup abisinin çocuğuna baktırıyorsanız o kız ev genci değil, maaşsız bakıcı demektir. onu istatistiğe siz yazdırıyorsunuz.

asıl lafım da yukarıya. bir ülkenin gençleri çalışmayı bıraktıysa sorunu gençlerde aramayın. mühendise asgari ücret veren patron, bunu seyreden devlet, bir de üstüne bu nesil çalışmak istemiyor diye ahkam kesen dürzüler, hepsi aynı suçun ortağı. çin bunu gördü, devlet başkanı çıkıp yatan gençlere ayar vermeye kalktı ama işe yaramadı çünkü nutukla karın doymuyor. şimdi elleri götlerinde çözüm arıyorlar. türkiye'nin bu duruma düşmesine de çok kalmadı.

tamam biz henüz o noktaya gelmedik, umarım da gelmeyiz ama çok da uzağında değiliz. dört milyon genç evde oturuyorsa bunun adı tembellik olamaz, o ülkenin geleceği grevde demektir. ben de grev kırıcılığı yapacak değilim ama greve giden işçinin de bir gün fabrikaya dönmesi ya da kendi dükkanını açması gerekir, ömür boyu grev olmaz. gençlerin de akıllı olması lazım.