Güney Afrika'da Fareler İçin Getirilen 5 Kedinin Ekolojik Felakete Yol Açtığı Olay

1949 yılında, güney afrika yakınlarındaki ıssız marion adası'nda bulunan meteoroloji istasyonuna kontrol için gelen görevliler, istasyonun yüzlerce fare tarafından istila edildiğini gördüler (farelerin ticaret gemilerinden denize düşerek adaya geldikleri sanılıyor). bu farelerle başa çıkmanın yolu yoktu, bir akıllı, adaya beş kedi yollamayı önerdi. o sırada bu karar son derece mantıklı görünüyordu.

ancak kimse, beş kedinin onlarca yıl sonra bütün bir ekosistemi değiştirecek bir felaketin başlangıcı olduğunu tahmin edemezdi.

beş pisi farelerin çoğunu hallettiler ancak adada kedilerin doğal düşmanı yoktu. kısa sürede çoğaldılar ve 1970'lerde sayıları üç binlere çıktı. fakat kediler, fareler azalınca adayı üreme üssü olarak kullanan nadir türlerdeki kuşları yemeye başladılar. 30 yıl içinde 450.000’den fazla kuşun öldüğü tahmin ediliyor. bazı türlerin nesli adada tamamen tükendi.

bu sefer 1977'de kedileri ortadan kaldırmak için büyük bir mücadele başlatıldı. önce birkaç kediye, kedileri öldüren bir virüs enjekte edip adaya saldılar; ardından tuzaklar, zehirler ve gece avları devreye sokuldu. yıllar süren operasyon sonunda 1991'de son kedi de yakalandı. böylece marion adası, kedilerin tamamen ortadan kaldırıldığı dünyanın en büyük adası haline geldi.

fakat hikâye burada bitmedi. tam tersine, ikinci felaket şimdi başlıyordu.

kedilerin ortadan kalkmasıyla farelerin önündeki en büyük engel de ortadan kalkmıştı. popülasyonları sonraki yirmi yılda yaklaşık yüzde 430 arttı. üstelik fareler artık yalnızca tohum ve böceklerle beslenmiyordu. deniz kuşlarının yuvalarına giriyor, yumurtaları ve yavruları kemiriyor, hatta zamanla yetişkin kuşlara bile saldırmaya başlıyorlardı. bazı albatros yavrularının gece boyunca fareler tarafından kemirildiği ve ağır yaralar aldığı görüntüler kaydedildi.

bugün adadaki 29'a yakın deniz kuşu türünden 19'u yerel olarak yok olma riskiyle karşı karşıya. bu nedenle şimdi sıra farelerde. “mouse-free marion” adı verilen proje, yaklaşık 25 milyon dolarlık dev bir operasyonla adadaki farelerin tamamını ortadan kaldırmayı hedefliyor. plan, 2027’de adanın tamamına yaklaşık 600 ton zehirli yem bırakılmasını ve bunun gps destekli helikopterlerle yapılmasını öngörüyor. operasyonun kış aylarında gerçekleştirilmesi planlanıyor; çünkü bu dönemde fareler daha aç ve üreme açısından daha az aktif.

ancak bu kez hata yapma lüksü yok. adada hamile tek bir farenin ya da farklı cinsiyetten iki farenin hayatta kalması bile operasyonun başarısız olması anlamına gelebilir. bu nedenle sonuç ancak kapsamlı izleme, kameralar ve özel eğitimli köpeklerle yapılan aramalar sonrasında anlaşılabilecek. projenin tahmini maliyeti ise 25 milyon dolar ve finansmanın tamamı henüz sağlanmış değil.

bu ıssız adanın hikâyesi, doğanın ne kadar hassas bir denge üzerinde durduğunu gösteriyor: bazen ekosisteme yalnızca beş hayvan eklemek, etkileri onlarca yıl sürecek bir zinciri başlatmaya yetiyor.